Telefon Numaramız

0 354 212 96 77

Mail Adresimiz

info@yozgattb.org.tr

Yozgat

1.1.1.    Tarihçe

Yozgat, Anadolu’nun en eski yerleşim merkezlerinden biridir. Alişar Höyüğünde 5000 yıl öncesine ait eserler bulunmuştur. Yozgat’ın tarihi kronolojisine baktığımızda; Hititlerin, Friglerin, Kimmerlerin, Perslerin, Kapadokya Krallığının, Galatların, Doğu Roma ve zaman zaman İslam ordularının hâkimiyetinde kaldığını görürüz. Yozgat İli toprakları Anadolu’da ilk siyasi birliği kuran ve Anadolu’da tarih devrinin başlangıcı sayılan Hitit’lerin sınırları içerisinde en kalabalık yerleşim merkezlerinden biriydi.
Bozok(Yozgat) çevresinde Türk - İslam izleri Malazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra başlar. 1728’de Çapanoğullarından  Ahmet Ağa, Yeni İl Has Mütesellimliği’ne getirilmiştir. 1741 yılında, Bozok Mütesellimliği görevine atanan Çapanoğlu Ahmet Ağa, bundan sonraki yıllarda etkinliğini komşu sancaklarda da duyurmuştur. Osmanlı Devleti’nce 1745’de “Kapıcıbaşılı” payesiyle ödüllendirilen Ahmet Ağa, Yozgat ve yöresinde bazı bayındırlık hareketlerine  girişerek, halkın desteğini kazanmaya özen göstermiştir. Çapanoğulları, merkezi yönetimle uyum içinde olmayı sürdürmüşler; 1755’de İstanbul’da ortaya çıkan et sıkıntısını gidermek üzere koyun göndermeleri karşılığında Bozok Sancağı malikâne olarak  Çapanoğlu Ahmet Ağa’ya verilmiştir.
Yozgat, 1320 m yükseklikte olan Bozok Platosu üzerinde kurulmuş bir kenttir. İlkçağın önemli başkentlerinin ortasında kurulan Yozgat, ayrıca önemli yol kavşaklarının üzerindedir. Doğu ile Batıyı birbirine bağlayan Kral Yolu; Yozgat yakınlarında (Tavium ve Muşallim), güney (Adana) ile kuzeyi (Samsun ) birbirine bağlayan Kadim Yol Sorgun’dan geçer. Ayrıca Selçuklu döneminin İpek Yolu ve Osmanlı Döneminin yolları ile Ordu Yolu bu ilin topraklarından geçer.
Yozgat İlinin adı bir rivayete göre, Yozgat Saray Köyünden itibaren aşağıdan yukarıya doğru kat kat yükselişinden ve rakımının yüksekliğinden dolayı önceleri yöreye “Yüzkat” denildiği, zamanla bu isim söylene söylene “Yozgat” halini aldığı bilinmektedir.  Birinci Büyük Millet Meclisinde Kütahya Milletvekili tarafından verilen önerge ile Yozgat adı Bozok olarak değiştirilmiş, 23 Haziran 1927 tarihinde Bozok Mebusu Süleyman Sırrı İÇÖZ Bey ve arkadaşlarının verdiği bir önerge ile Bozok ismi tekrar

1.1.2.    Coğrafi Konumu
Yozgat,İç Anadolu Bölgesinin Orta Kızılırmak Bölümü’nde Bozok Platosu üzerinde yer almaktadır. Kuzeyde Çorum-Amasya –Tokat, Doğuda Sivas ,Güneyde Kayseri-Nevşehir, Batıda Kırşehir ve Kırıkkale ile çevrilidir.Yüz ölçümü 14.037 km’dir.

Platolardan sonra, en geniş alanı kaplayan yeryüzü şekli dağlarıdır. Doğu ve küzeydoğu kenarlarında yer alan dağlar, genellikle yüksekliği fazla olmayan kıvrımlı sıradağlar ve aşınarak alçalmış tepeler biçimindedir. Akdağlar ilin en önemli sıradağlarıdır. Diğer bir sıradağlarda Deveci dağlarıdır. 

En önemli ovalar Boğazlıyan ve Yerköy ovalarıdır. Çekerek Suyu Vadisi ve Karanlıkdere’de yer alan bağ-bahçe arazileri bu özelliktedir. Vadi kenarları ve dağ eteklerinde sellerin bıraktığı metaryallerden, birikinti kolileri oluşturmuştur
.
Kızılırmak’ın İç Anadolu Bölgesi’ndeki en büyük kolu olan Delice Irmak, Yeşilırmak’ın en önemli kollarından olan Çekerek Suyu ile bunlara bağlı küçük dere ve özler,  başlıca akarsu ağını oluşturmaktadır. Bu akarsuların tümü yağmur, kar erime ve kaynak sularıyla beslenmektedir.  Rejimleri,  görülen yarı kurak iklimden dolayı düzensizdir. Akarsu yatakları çoğu yerde sulama amaçlı baraj ve göletlerin yapımına el verişlidir.

Yozgat’ta, İç Anadolu Bölgesi’nin yarı kurak karasal iklimi hakimdir. Deniz etkisini kapalı olduğu için, yazları sıcak ve kurak; kışlar soğuk ve yağışlı geçer. Yaz ile kış; gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkları yüksektir. Sert iklim koşulları, Yeşilırmak Havzasına giren Çekerek Vadisi’nde biraz yumuşamakta, az da olsa Karadeniz ardı ikliminin etkileri görülmektedir.

İklim ve toprak yapısı şartlarına bağlı olarak, İl genelinde yaygın doğal bitki örtüsü Bozkırlardır. Orman alanları genel yüz ölçümünün %18,34’ünü kaplamaktadır. Bozok Platosu üzerinde güneybatı-kuzeydoğu yönünde uzanan Akdağlar sadece Yozgat’ın değil yurdumuzun da en  önemli dağıdır.

Yozgat 34 derece 05 dakika -36 derece 10 dakika doğu meridyenleri ile 38 derece 40 dakika -40 derece 18 dakika kuzey paralelleri arasında yer alır. Deniz seviyesinden 1300 metre yükseklikte olup 1.403.700 Hektar toprağa sahiptir. 81 ilin arasında toprak genişliği bakımından 15. sırayı alır. Doğudan batıya gidildikçe yüksekliği azalır. 

Yozgat arazisinin yüzey şekillerini platolar veya yaylalar, dağlar ve tepeler, ovalar olmak üzere üç ana grup oluşturur. İç Anadolu Bölgesi’nin Platolarının Yozgat ‘ta kalan bölümüne “Bozok Platosu” denir. 

İlin akarsuları; Delice Irmak, Kızılırmak ve Çekerek Irmağı ile onlara bağlı küçük dere ve ırmaklar bölgenin akarsu ağını oluştururlar. Başlıca akarsular Çekerek Irmağı, Delice Irmak,  Eğriöz Suyu, Karacaali Suyu, Bişeközü’dür.Yozgat’ın %18,34’nü ormanlık alan teşkil eder.

Yozgat’ın Kuzeydoğu ve doğu kenar bölümü çok dağlık, hem de Yozgat yöresinin en yüksek yeridir. Genel olarak Akdağlar, kıvrımlı sıradağlar şeklindedir. Yörede ikinci önemli dağ sırası olarak Akdağ’ın devamı durumundaki Gevencik ve Keklicek dağları, önemli dağlarındandır. Çamlık tepesi 1525 m, Nohutlu tepesi 1530m yüksekliktedir.

Ülke topraklarının %1.82’sini oluşturan Yozgat, yer şekilleri bakımından genelde sade bir yapıya sahiptir. Yer şekillerinin büyük bölümünü platolar kaplamaktadır. Platoların üzerinde yüksekliği fazla olmayan dağ ve tepeler vardır. Plato yüzeyini parçalayan vadi tabanlarında ve çukur yerlerde alüvyal ovalar oluşmuştur. Topraklarının yer yüzü şekilleri ve oranları %51.4 platolar, %37.7 dağlar, %10.9 ovalar şeklindedir. Yozgat’taki yer alan başlıca dağlar ise  Kerkenez dağı 1524m, Yazır dağı 1683m, Aygar dağı 1641m, Dağnı dağı 1755m, Sırıklıdağ 2076m, Hamzasultan tepesi 2272m, Keklicek dağı 1369m, Deveci dağları 1907m, Gevencik dağı 1607m, Akçadağı 1639m, Zincirli dağı 1633m yüksekliktedir. 

Yozgat jeolojik olarak üçüncü zamanda oluşmuştur. Bulunan fosillerin üçüncü zamana ait olduğu tespit edilmiştir. Çoğu yerde kırılma ve kıvrılmalara uğramış metamorfik taş kütleleri yer tutar. Çevrede mermer nitelikli, kalkerlerin bulunması bunu doğrulamaktadır. Değişik tortular arasında kireçtaşı, Jips, kil ve marn bulunur. İlimizde mezozoik yaşlı kayaçlar oldukça yaygındır. Bu seriler ince taneli kireçtaşı  ve serpantin gibi oluşmuştur. 

Yozgat, linyit yataklarının oluşumu açısından zengin yer altı doğal kaynaklarına sahiptir. Özellikle Sorgun içerisinde Çeltek ve Ayrıdam  olmak üzere iki ayrı noktadan çıkarılmaktadır.

Yozgat’ın coğrafi konumu sebebi ile hakim rüzgar yönü doğuya yakın kuzeydoğudur. Bu yönden yılda 7743 saat rüzgar eser. Ortalama rüzgar hızı 2.03m/sn. En hızlı rüzgar 19.1m/sn’dir.

Yozgat Bölgesinde, Sarıkaya, Boğazlıyan, Sorgun, Yerköy, Saraykent, Akdağmadeni’nde sıcak su kaynakları bulunmaktadır. Yöredeki sıcak sular kaplıca amaçlı kullanılmaktadır. 

Yozgat’ın 80km güneydoğusundaki Sarıkaya İlçesinde bulunan kaplıca suları Florür içeren Oligometalik sular grubundan olup, 48 derece sıcaklığa ve 28 lt/sn debiye sahiptir.

Yozgat’ın 90 km güneyinde, Boğazlıyan İlçesinde olan kaplıca suyu Bikarbonatlı, Klorürlü, Sülfatlı sular grubundan olup, 32 derece – 44 derece arasında 320 lt/sn debiye sahiptir.
    
İlimizin 33 km doğusundaki Sorgun İlçesinde bulunan kaplıca sularının Klorlu Sülfatlı, Sodyum Klorür, Sodyum Sülfat sular grubundan olduğu, 50 derece – 61 derece arasında bir sıcaklığa ve 41 lt/sn debiye sahiptir.

Yozgat’ın 34 km batısında yer alan, Klorlu, Sülfatlı sular grubundan olan Yerköy İlçesindeki kaplıca suları 44 derece sıcaklığa sahiptir. 

İlimizin 71 km doğusundaki Saraykent İlçemizdeki Kaplıca suyunun Sodyum Klorürlü, Sodyum Bikarbonatlı, Kalsiyum Sülfatlı sular grubundan olduğu, 70 derece ile 74 derece sıcaklığında, 10-14 lt/sn debiye sahiptir.

Akdağmadeni ilçesinin 17 km kuzeybatısında yer alan Karadikmen köyünde bulunan Kaplıca, Sodyum-Sülfatlı, Sodyum-Klorürlü sular sınıfına girmekte olup, kireçlendirici özelliktedir. Romalılar zamanından kaldığı bilinen ılıca kaynağının toplam debisi 0.37 lt/sn olup, sıcaklığı 30-39 derecedir.

Yozgat’ta 257.449,5 hektarlık orman alanının sadece 107 223 (%41,6) hektarı verimli olarak görülmektedir. Verimli orman alanları Akdağmadeni’nde 86.624 hektar Çayıralan da 20.599 hektar Bozuk orman alanları ise Akdağmadeni’nde 109.435,5 hektar Çayıralan’da ise 40.891 hektardır.

Yozgat sınırları içerisinde toplam 276.156 hektar çayır ve mera arazisi bulun maktadır. Çayır ve mera arazisi toplam tarım arazisinin %19,67’sini kapsamaktadır. Mevcut çayır ve mera alanları köy yerleşim sınırları içerisinde tarıma dayalı olarak yer almış olup, hayvancılığa dayalı büyük çayırlı meralar bulunmaktadır.

Yozgat, Kızılırmak ve Yeşilırmak havzalarında yer almaktadır. Kızılırmak’ın kollarından olan Delice ırmağı, Yeşil ırmak ve Çekerek ırmağı İlin en önemli su kaynaklarındandır. İlin tarım yapılan topraklarının 751.026 hektarı sulanabilir arazi, 68.486 hektarı da sulanabilir arazilerden oluşmaktadır.

Yozgat yeraltı madenleri bakımından oldukça zengindir. İşletilen madenler kömür,  kurşun, çinko, manganez, florid, krom, gümüş, altın, uranyum, demir, kalsit, tuğla kili, seramik kili, tüf ve traverten’dir.
Yozgat’ta İç Anadolu Bölgesi’nin yarı kurak karasal iklimi hakimdir. Deniz etkisine kapalı olduğu, için yazlar sıcak ve kurak; kışlar soğuk ve yağışlı geçer. Yaz ile kış, gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkları yüksektir. Sert iklim koşulları, Yeşilırmak havzasına giren Çekerek Vadisi’nde biraz yumuşamakta, az da olsa Karadeniz ikliminin etkileri görülmektedir. En soğuk aylar ocak ve şubat, en sıcak aylar temmuz ve ağustos aylarıdır.  Yozgatın deniz seviyesinden 1300 m yükseklite olduğu ölçülen yerel basıncı ortalama 869.7 milibardır. Tespit edilen en yüksek değer 881,5 en düşük değer 852,7 milibardır. Yıllık yağış ortalaması 601,3 mm’dir. Yağışın mevsimlere göre dağılışı, ilkbaharda 268.8, mm yazın 53.5, mm  sonbaharda 170 mm  ve kışın ise 109 mm’dir. Yağış bakımından aylara göre düzensiz bir dağılım görülmekte olup kış ve ilkbahar yağışlı mevsimlerdir. Yağış kış aylarında genellikle kar şeklindedir. Kar yağışı Kasım ayı başlarında başlar, Mayıs’ın ilk haftasına kadar devam eder. Ortalama bir yılda 50 gün kar yağar. Karla örtülü gün sayısı ortalama 39 gündür.  İlkbaharda görülen yağışların çoğunu, ikindi vakti havanın ısınıp yükselmesi ve akabinde soğuyarak yağışa dönüşmesinden oluşan kırkikindi yağmurları teşkil eder. Yıllık yağışlı gün sayısı ortalama 113,7 gündür. Genel olarak bahar aylarında dolu yağışlarının ortalaması 3.3 gündür. Ortalama 42.3 gün kırağılı dır. Yılın 8 gününde sis görülür. Kaydedilen ortalama gök gürültülü yağış gün sayısı ise 15’dir.

1.1.3.    Nüfus
Yozgat; nüfusu bakımından Türkiye’de iller arasında 46. sırada yer alır. Demografik yapısına bakarsak; Yozgat genelinde 2015 yılında 3.102’si erkek ve 2.927 kız olmak üzere toplam 6.029 kişi düzeyinde bir doğum istatistiği olduğunu görüyoruz.  2015 yılı kayıtları itibariyle ise 1.673’ü erkek ve 1.431’i kadın olmak üzere toplam 3.104 ölüm nüfusu görülmektedir. Yozgat’ta yine ortalama evlenme yaşı; damatlar için 25.3 gelinler için ise 21.8 olarak görülmektedir. 2015 yılında gerçekleşen evlenme sayısı 3875, boşanma sayısı ise  649’ dur . Yozgat’ın göç durumu genel olarak negatif yönü azalan bir grafik izlemekte olup: aldığı göç 14.933 kişi, verdiği göç ise 26.804 kişi olup net göç istatistiği -11.871 kişi olarak kayıtlarda yer almaktadır.

 

 

 

 

1.1.4.    Ekonomi 
Yüzölçümü bakımından Türkiye'nin 15. ili olan Yozgat'ın ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Halkın % 70'i tarım, % 20'si ticaret ve % 10'u imalat sektöründe istihdam etmektedir.
Yozgat ilinde en fazla tahıl ekimi yapılır. Buğday, arpa ve çavdar en çok yetişen ürünlerdir. Türkiye’nin beş tahıl ambarından biridir. Başlıca tarım ürünleri buğday, arpa, çavdar, fasulye, mercimek, şekerpancarı, patates, soğan ve ayçiçeğidir. Sebze ve meyve üretimi il ihtiyacını karşılar. Elma, armut, ayva, üzüm, kayısı ve zerdali en çok yetişen meyvelerdir. 
Yozgat ilinde geniş mer’alar bulunur. İlde besi hayvancılığı yapılmaz, mer’a hayvancılığı yaygındır. En çok koyun, sığır, kıl keçisi ve tiftik keçisi beslenir. Tavukçuluk ve arıcılık gelişmiştir. Hindileri meşhurdur. 
Yozgat ili, İç Anadolu bölgesinde orman varlığı zengin sayılabilecek bir ildir. Yaklaşık 240.000 hektar orman ve 160.000 hektar fundalığa sâhiptir. Orman içinde 86 ve orman kenarında 73 köy vardır. Yüksek yerlerde iğne yapraklı, daha az yükseklerde meşe ağaçları çoğunluktadır. Bu ormanlardan bol miktarda sanâyi odunu ile yakacak odunu elde edilir. 
Yozgat ili mâdenler bakımından zengin sayılmaz. Akdağmâdeni ilçesinde kurşun ve çinko, Sorgun ilçesinde kömür yatakları işletilmektedir. 
Yozgat ilinde sanâyi 1970’ten sonra gelişmeye başlamıştır. 10 kişiden fazla işçi çalıştıran sanâyi iş yeri 40, 10 kişiden az işçi çalıştıran sanâyi iş yeri sayısı 600 civârındadır. Başlıca fabrika ve sanâyi kuruluşları: Çimento Fabrikası, Orta Anadolu Köyişbir Deri Sanâyii A.Ş., yem fabrikaları, un fabrikaları, Deri Sanâyi ve Ticâret A.Ş., Ayça Yağ Fabrikası, Topel Ticâret ve Sanâyi A.Ş., Gentaş Tuğla Fabrikası, Tuğsan Tuğla Fabrikası, prefabrike konut îmâl eden Teknik İnşaat ve Ticâret A.Ş., Akdağ İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Sanâyii ve Ticâret A.Ş. başlıcalarıdır (1994). 
Yozgat, İzmir-Afyon-Ankara-Yozgat-Erzurum-İran’a uzanan E-23 karayolu ile bütün bölgelere ulaşır. İl sınırları içinde devlet yolları 444 km, il yolları 510 kilometredir. Köylerinin % 85’inin yolları vardır. Ankara’dan Doğu Anadolu’ya uzanan demiryolu Yozgat ilinin güney batısından geçer. Yozgat merkez ilçe, demiryolu hattı üzerinde değildir. İlin Yerköy, Şefaatli ve Boğazlıyan ilçeleri demiryolu hattı üzerindedir.

1.1.5.    Turizm 

Yozgat E 88 karayolu üzerinde bulunması ve özellikle Hattuşaş(Hitit Medeniyeti Başkenti)'ın yakın olması ve Hattuşaş ile Kapadokya’yı birbirine bağlayan Atatürk yolunun il merkezinden geçmesi nedeniyle yabancıların uğrak yeridir. Bozok yaylası olarak da adlandırılan ve ilkçağlardan beri yerleşim yeri olan Yozgat, bozulmamış doğası, misafirperver sıcakkanlı insanları, çok güzel misafir anlayışları, sahip olduğu tabiat güzellikleri, mesire yerleri, yüksek ovaları, tarihi, kültürel, turistik değerleri ve kaplıcalarıyla gezilip görülmesi gereken en güzel illerimizden biridir. 
Yozgat’ta; Barındırdığı flora çeşidi ve hayvan türleri, endemik bitki çokluğu ile öne çıkan ülkemizin ilk Milli Parkı olan Çamlık Milli Parkı’nda, Kafkas Çamı (Pinus nigra Arn. Subsp. Pallasiana) 400 – 500 yaşlarında karaçam türü ile dikkat çekmektedir. Aydıncık ilçemizde bulunan macera turizmcilerinin ve doğa turizminin birçok türü için oldukça uygun olan Kazankaya Kanyonu; 1871 tarihinde yapılmış ve günümüzde Yozgat evlerinin tipik örneği olarak öne çıkan ve şu anda 7682 adet arkeolojik ve etnografik eseri sergileyen Yozgat Müzesi Nizamoğlu Konağı, Behramşah Kalesi (Akdağmadeni), Saat Kulesi, Karabıyık Köprüsü ve Sarıkaya Roma Kalıntıları ilimizin geçmişten günümüze taşıdığı tarihi miraslarıdır. 
Kerkenes Harabeleri Pteria(Antik Kent), Büyüknefes(Tavium), Çadırhöyük (Sorgun Peyniryemez Köyü) ve Yenifakılı Damlalı Yer Altı Kompleksleri ilimizin geçmişten günümüze taşıdığı antik kentler açık hava müzesini oluşturur. 
Karslıoğlu Konağı, Hayri İnal Konağı, Miralay Şerifbey Konağı(Sakarya İlköğretim Okulu), Muteber Divanlıoğlu Konağı, Salim Korkmaz Konağı, Hacı Ozan Konağı, ilin konak kültürünün köşe taşlarıdır.
Merkez Çapanoğlu Camii, Başçavuş Camii, Osmanpaşa Emirci Sultan Türbesi, Çandır-Şah Sultan Hatun Türbesi, Çayıralan Çerkez Bey Türbesi ilimizde İslam eserlerinin dönemlerinden günümüze ulaşan çok nadir örneklerindendir. Akdağmadeni Kilisesi gibi mekânlar, inanç turizmi yönünden ilin önemini artırmaktadır.

1.1.6.    Tarım 
Yozgat ekonomisi büyük oranda tarıma dayalıdır. Yer şekilleri %98,8 oranında tarıma imkan vermektedir. İlimizde, yarı kurak iklim şartlarından dolayı, kuru tarım yaygınlaşmış ve ürün çeşitleri azalmıştır. İlde yoğun olarak, tahıllar ve baklagiller yetiştirilmektedir. Bunların yanı sıra sulu tarım alanlarında şekerpancarı, ayçiçeği, patates ve soğan türü ürünler yetiştirilmektedir. Sulanabilir alanlar sınırlı olduğu için, il tarımında sebze üretiminin önemi azdır. İklimin sert oluşu ve depolama olanaklarının azlığından dolayı, meyve üretimi büyük boyutlarda değildir. Elma, armut, kayısı, vişne, üzüm, ayva, badem ve ceviz yetiştirilen başlıca meyvelerdir. Yozgat ili 2016 tarım alanlarının dağılımı Tablo 3'teki gibidir:
 

 

 

Yozgat ilindeki tarım alanları çeşitli ürünleri yetiştirmek üzere farklı amaçlarla kullanılmaktadır.  Kullanım amaçlarına göre tarım alanlarının dağılımına Tablo 4'te yer verilmiştir. 

 

 

Sakarya Caddesi Açıkgöz Apartmanı Kat: 2,3,4   No:10 Hizmet Binası PK. 66100 Yozgat / Türkiye

+90 354 212 96 77    info@yozgatb.tobb.org.tr